Giewont to góra-symbol, której zarys często kojarzony jest z sylwetką śpiącego rycerza. Jedna z wersji legendy o rycerzach śpiących pod Tatrami, którzy obudzą się, gdy Polska znajdzie się w wielkim zagrożeniu, umiejscawia ich właśnie pod Giewontem. Istotnie, w ścianach Giewontu znajdują się liczne jaskinie. Najbardziej znane z nich, to: Jaskinia Juhaska, Kozia Grota, Dziura w Szczerbie, Dziura nad Doliną Strążyską.
Jerzy Janosik (słow. Juraj Jánošík; ur. 25 stycznia 1688, zm. 18 marca 1713) – jeden z najsłynniejszych karpackich zbójników, żyjący na przełomie XVII i XVIII wieku.
Juraj Janosik był Słowakiem i pochodził ze wsi Terchová opodal Żyliny leżącej na tej samej długości geograficznej co Szczyrk. Znamy przybliżoną datę jego urodzin – 25 stycznia 1688 r. – gdyż zachowała się metryka jego chrztu z 16 maja 1688 roku. Jego rodzicami byli Michał Janosik i Barbara Cingelova. Miał starszego brata Jana i młodszą siostrę Barbarę.
Najprawdopodobniej Janosik brał udział w powstaniu antyhabsburskim Franciszka Rakoczego, które wybuchło w 1703 r. na ziemiach węgierskich. Później wrócił do rodzinnej wsi, aby zająć się gospodarstwem, ale długo nie gospodarzył, gdyż wstąpił do wojska cesarskiego. Podczas służby został przydzielony do oddziału stacjonującego na zamku w Bytczy, gdzie więziono groźnych przestępców i tam pilnując jednego z nich, niejakiego Tomasza Uhorczyka, zaznajomił się z nim, a po opuszczeniu wojska w 1711 r. przystał do jego zbójeckiej bandy (Uhorczyk już był na wolności). Od tego momentu rozpoczęła się zbójecka działalność Janosika, która trwała niecałe dwa lata (do wiosny 1713 r.).
Janosik z frajerką, drzeworyt Władysława SkoczylasaNiedługo po wstąpieniu do zbójników przejął kontrolę nad bandą, najprawdopodobniej dlatego, że odszedł z niej Uhorczyk, który się ożenił i próbował się ustatkować. Janosik ze swoją grupą działał na pograniczu węgiersko-polskim, a ofiarami jego napadów byli głównie kupcy, ale także plebani, posłańcy pocztowi i inne przypadkowe zamożniejsze osoby. Wbrew legendzie grabił głównie z myślą o sobie i swoich ludziach, obdarowując okazjonalnie np. dziewczęta z okolicznych wsi w różne zrabowane drobiazgi. Wspierali go co niektórzy lokalni możnowładcy, z którymi dzielił się łupami, a oni w zamian wyciągali go z tarapatów, np. podczas pierwszego schwytania Janosika i osadzeniu go w lochu alibi zapewnił mu wiceżupan komitatu liptowskiego doprowadzając w ten sposób do jego uwolnienia.
Wiosną 1713 r. został schwytany i osadzony w Liptowskim Mikulaszu, w zamku o średniowiecznym rodowodzie, gdzie odbył się jego proces 16 i 17 marca 1713 roku, a jego przebieg jest znany dzięki zachowanym protokołom. Sąd w składzie przewodniczącego, oskarżyciela i obrońcy (który wygłosił dwie mowy obronne za uniewinnieniem skazańca) skazał Janosika na karę śmierci przez powieszenie na haku. Osią oskarżenia było zabójstwo plebana z Demanicy, do którego Janosik się nie przyznał wskazując swojego kompana jako sprawcę. Wyrok wykonano najprawdopodobniej następnego dnia po procesie, 18 marca 1713 roku.
infomator
Giewont